Tian Shan

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Tian Shan
Fjelltoppen Khan Tengri (7 010 moh) ved solnedgang
Høgd over havet	Jengish Chokusu (7 439 moh)
Ligg i/på	Kina, Pakistan, India, Kirgisistan og Kasakhstan
Koordinatar	42°N 80°EKoordinatar: 42°N 80°E
Bergartar frå	Kenozoikum

Tian Shan (kinesisk 天山; Pinyin: Tiān Shān; «Himmelfjella»; uigurisk Tangri Tagh), òg ofte skrive Tien Shan, er ei fjellkjede i Sentral-Asia.

Namnet Tian Shan som stort sett er i bruk i dag, er ei kinesisk omsetjing av det uiguriske namnet, som kan gå tilbake til ein Xiongnu-namn, Qilian (祁连), omtalt av Shiji som heimlandet til Yuezhi. Dette er derimot vorte hevda^[1] at dette refererer til ei fjellkjede 1500 km lenger aust som i dag heiter Qilian Shan. Ei nærliggande fjellkjede, Tannu-Ola-fjella (tuvinsk Таңды-Уула, Tangdy-Uula), tyder òg «Himmelfjellet».

Fjellkjeda ligg nord og vest for ørkenen Taklamakan i grense området mellom Kasakhstan, Kirgisistan og provinsen Xinjiang i Kina. I sør glir fjella over i Pamirfjella. Ho strekk seg òg inn i Xinjiang og dei nordlege områda av Pakistan, der ho møter Hindu Kush.

I vestleg kartografi vert den austlege enden av Tian Shan sett til like vest for Ürümqi, medan rekkja aust for denne byen vert kalla Bogda Shan. I kinesisk kartografi frå Han-dynastiet og fram til i dag, vert Tian Shan rekna for å inkludere Bogda Shan og Barkolfjella.

Tian Shan er ein del av det orogeniske beltet rundt Himalaya som oppstod då den indiske og eurasatiske jordskorpeplata kolliderte i kenozoikum-perioden. Dei er ei av dei lengste fjellkjedene i Sentral-Asia og strekk seg 2 800 km austover frå Tasjkent i Usbekistan.

Den høgaste toppen i Tian Shan er Jengish Chokusu med ei høgd på 7 439 moh, som òg er det høgaste punktet i Kirgisistan og ligg på grensa til Kina. Det nest høgaste fjellet er Khan Tengri («Andane sin herre») på 7 010 moh, som ligg på grensa mellom Kasakhstan og Kirgisistan. Fjellklatrarar klassifiserer desse to som dei nordlegaste toppane i verda over 7 000 meter.

Torugart-passet ligg på grensa mellom Kirgisistan og Xinjiang i ei høgd på 3 752 moh. Dei skogkledde Alataufjella, som ligg i dei lågare nordlege delane av Tian Shan, er busett av folk som talar tyrkiske språk. Dei største elvane som spring ut frå Tian Shan er Syr-Darja, Ili og Tarim. Aksuravinen er ein attraksjon nordvest i Tian Shan.

Ein av dei første europearane ein kjenner til som først vitja og skildra Tian Shan i detalj var den russiske utforskaren Peter Semenov i 1850-åra.

Økologi

Tian Shan inneheld viktige skogar med Schrenkgran (Picea schrenkiana) i høgder over 2 000 meter. Dei lågare fjellsidene har unike naturlege skogar med vill ekte valnøtt- og epletre.

Kinesisk religion

I daoismen meiner ein at gudinna av vesten vaktar over ferskentrea av udødelegdom i Tian Shan.

Galleri

Gorkijtoppen sett frå Sør-Inyltsjek-breen	Sør-Inyltsjek hovudleir, med Tsjapajev og Khan Tengri på tvers breen	Astronomiske observasjonar i Tian Shan, om lag 1912, av Sergej Prokudin-Gorskij	Skog av schrenkgran
Veg frå Yining til Kucha i Xinjiang i Kina	Jakoksar som beiter i Xinjiang i Kina	Ala Köl (innsjø), Terskej-Alatau-fjella i Kirgisistan	Talgartoppen i Talgar

Sjå òg

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Tian Shan» frå Engelsk Wikipedia, den 13. januar 2008.
- Engelsk Wikipedia oppgav desse kjeldene:
The Contemporary Atlas of China. 1988. London: Marshall Editions Ltd. Reprint 1989. Sydney: Collins Publishers Australia.
The Times Comprehensive Atlas of the World. Eleventh Edition. 2003. Times Books Group Ltd. London.

Fotnotar

↑ Xinru Liu, Migration and Settlement of the Yuezhi-Kushan: Interaction and Interdependence of Nomadic and Sedentary Societies (2001) [1]

Bakgrunnsstoff

Commons har multimedia som gjeld: Tian Shan

Henta frå «http://nn.wikipedia.org/wiki/Tian_Shan»

More about Tian_Shan: tian shan mountain,

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.